General Dentistry

ทันตกรรมทั่วไป

ทันตกรรมทั่วไป คือ การตรวจสภาพช่องปากและฟัน การทำความสะอาดและการรักษาสภาพเหงือกและฟัน เพื่อให้มีสุขอนามัยที่ดีและสามารถมีอายุการใช้งานได้นาน

ประเภทของทันตกรรมทั่วไป

ทันตกรรมทั่วไป แบ่งออกเป็น 5 ประเภท ดังนี้

  1. ตรวจสุขภาพฟันทั่วไป
  2. ขูดหินปูนและขัดฟัน Aiflow
  3. การอุดฟัน
  4. การถอนฟันและผ่าฟันคุด
  5. รักษาเหงือกอักเสบ
การถอนฟัน

การถอนฟัน เป็นการรักษาที่ทันตแพทย์จะวางแผนการรักษาเป็นวิธีสุดท้าย เพราะหากฟันยังสามารถรักษาด้วยการรักษาทันตกรรมวิธีอื่น ๆ ได้ ก็จะเลือกวิธีการรักษานั้นก่อน เพราะการถอนฟันคือการสูญเสียฟันธรรมชาติไปอย่างถาวร และอาจจะสร้างปัญหาให้ฟันซี่ข้างเคียงให้เกิดการเคลื่อนตัวไปในทิศทางที่เปลี่ยนไปจากเดิมได้หากไม่ได้ใส่ฟันปลอม สาเหตุที่ต้องถอนฟันเกิดขึ้นได้จากหลายอย่างได้แก่

  • ฟันผุมาก และไม่ได้รับการรักษาในระยะเวลานาน จะทำให้คราบจุลินทรีย์ทำลายไปถึงเข้าถึงโพรงประสาทฟัน
    จนไม่สามารถรักษาได้ด้วยการอุดฟันหรือรักษารากฟัน มีอาการปวดฟันอย่างรุนแรง ซึ่งหากปล่อยไว้อาจลุกลาม
    ไปยังฟันซี่ข้างเคียง
  • โรคเหงือกมีปัญหาโรคเหงือกอย่างรุนแรง (gum disease) เนื่องจากโรคเหงือกอักเสบจะมีอาการเหงือกบวมแดง ถ้าเป็นในระยะที่รุนแรงจะทำให้กระดูกรองรับฟันละลาย และฟันโยกได้ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องจะทำให้ฟันหลุด หรือต้องถอนฟัน
  • ฟันหักหรือเกิดอุบัติเหตุ ทำให้มีความจำเป็นต้องถอนฟัน เนื่องจากเนื้อฟันเหลือน้อยเกินไปจนไม่สามารถแก้ไขด้วยการอุดฟัน รักษารากฟัน หรือครอบฟันได้
  • อยู่ในตำแหน่งที่ไม่สามารถขึ้นได้และหากปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้เกิดปัญหาอื่นๆ ตามมา เช่น ฟันคุด, ฟันฝัง
  • จัดฟันเป็นการเตรียมก่อนเข้ารับการจัดฟัน ทันตแพทย์จัดฟันจะเป็นผู้วางแผนการรักษาว่าจะต้องถอนฟันซี่ไหนบ้าง เพื่อให้เกิดช่องว่างและการเรียงตัวของฟันใหม่ ขึ้นอยู่กับลักษณะฟันของผู้ที่จะจัดฟันแต่ละคน

ขั้นตอนการถอนฟัน

  1. ก่อนที่จะทำการถอนฟัน ทันตแพทย์จะตรวจประวัติทางการแพทย์และประวัติทางทันตกรรมอย่างถี่ถ้วน และจะทำการเอ็กซ์เรย์ฟัน
  2. การเอกซเรย์จะทำให้เห็นถึงความยาว รูปร่างและตำแหน่งของฟันและกระดูกบริเวณรอบ ๆ ฟัน
    จากข้อมูลที่ได้ ทันตแพทย์จะสามารถประมาณระดับความยุ่งยาก ของกระบวนการการถอนฟัน
    และตัดสินใจว่าจะส่งตัวคุณไปหาผู้เชี่ยวชาญ หรือศัลยแพทย์ช่องปากหรือไม่
  3. ก่อนทำการถอนฟัน ทันตแพทย์จะฉีดยาชาบริเวณรอบๆ ฟันที่จะถูกถอน
  4. สำหรับการถอนฟันตามปกติธรรมดา เมื่อบริเวณที่จะถอนฟันเกิดอาการชาแล้ว ทันตแพทย์จะใช้เครื่องมือที่เรียกว่าเครื่องแซะในการทำให้ฟันหลวมจากเหงือก จากนั้นทันตแพทย์จะถอนฟันออกมาด้วยคีมถอนฟัน ทันตแพทย์อาจจะต้องปรับสภาพกระดูกที่อยู่ด้านล่างให้มีความเรียบเนียนขึ้น เมื่อทันตแพทย์ทำการถอนฟันเสร็จสิ้นแล้ว ทันตแพทย์อาจจะทำการปิดแผลด้วยการเย็บแผล

ข้อปฎิบัติหลังรับการถอนฟัน

  1. กัดผ้าผ้าก๊อซ ประมาณ 30 นาที หรือ 1 ชั่วโมง ด้วยแรงพอประมาณเพื่อห้ามเลือด
    และเมื่อเลือดหยุดไหลควรเปลี่ยนผ้าชิ้นใหม่และอุดแผลไว้สักพักเพื่อให้แน่ใจว่าเลือดหยุดแล้ว แต่ไม่ควรเปลี่ยนบ่อย ๆ
    เพราะการวางผ้าก๊อซแห้งๆยิ่งเป็นการซับให้เลือดไหลซึมออกมาอีก
  2. ไม่ควรบ้วนน้ำลาย หรือ เลือดภายใน 12 ชั่วโมงหลังจากการถอนฟันหากยังมีเลือดไหลซึมเล็กน้อยให้อมน้ำเกลือเย็นๆด้วยสัดส่วน เกลือ 1 ช้อนชา + น้ำ 1 แก้วทิ้งไว้สักครู่ และในระหว่างนี้ไม่ควรใช้น้ำยาบ้วนปากเพราะอาจทำให้เกิดอาการระคายเคืองได้
  3. ควรงดบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ รวมถึงเครื่องดื่มร้อนๆ ในระหว่างหลังจากการถอนฟันจนกว่าจะรู้สึกว่า
    ไม่ปวดแผลแล้ว
  4. ควรทานอาหารอ่อนๆ เย็นๆ และหลีกเลี่ยง การเคี้ยวอาหารด้านข้างที่ถอนฟัน รวมไปถึงอาหารรสจัดด้วย
    ในช่วง 2-3 วันแรก
  5. สามารถแปรงฟันได้ แต่ควรแปรงเบา ๆ และหลีกเลี่ยงการแปรงในบริเวณที่ถูกถอนออก
    เพราะอาจจะเปิดการเปิดปากแผลได้ และไม่ควรเอานิ้วมือหรือวัสดุไปแตะต้องบริเวณที่มีแผล
  6. ออกกำลังกายได้ แต่ต้องไม่หักโหมหรือหนักมากจนเกินไป หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องออกแรง
    หรือกิจกรรมกลางแจ้งหนัก ๆ เพราะอาจจะเพิ่มแรงดันเลือด ทำให้เลือดไหลเพิ่มขึ้นอีก
  7. รับประทานยา ตามที่ทันตแพทย์สั่งหากมีอาการปวด แต่ส่วนใหญ่อาการปวดจะค่อย ๆ ทุเลาลงใน 2-3 วัน
  8. หากมีอาการผิดปกติใด ๆ ที่รู้สึกว่าผิดปกติ ให้รีบกลับไปพบทันตแพทย์อีกครั้ง
การผ่าฟันคุด

การผ่าฟันคุด (Tooth Impaction Removal) คือการผ่าตัดทางทันตกรรมเพื่อนำฟันที่ไม่สามารถขึ้นได้ตามปกติออก ซึ่งฟันนั้นฝังตัวอยู่ใต้เนื้อเยื่อของเหงือก และบริเวณกระดูกขากรรไกร โดยการผ่าตัดจะเกิดขึ้นเมื่อฟันที่ฝังตัวอยู่ส่งผลกระทบกับฟันซี่อื่น ทำให้เกิดอาการปวด หรือเกิดอาการอักเสบติดเชื้อ

ราคาผ่าตัดฟันคุด : 100,000 – 200,000 วอน

ระยะเวลาในการรักษา : 30 – 45 นาที

ประเภทของฟันคุด

ประเภทของฟันคุด แบ่งออกเป็นตามลักษณะการขึ้น ของแนวฟันคุด ซึ่งมีด้วยกัน 3 แบบ คือ

  1. ฟันคุดที่ขึ้นในเเนวตรง (Vertical impaction)
  2. ฟันคุดที่ขึ้นในแนวนอน (Horizontal impaction) 
  3. ฟันคุดที่ขึ้นแนวเฉียง

ทำไมต้องผ่าฟันคุด

  • การผ่าฟันคุดเป็นวิธีการรักษาที่หวังผล เพื่อป้องกันปัญหาช่องปากอื่นๆตามมาดังนี้
  • ป้องกันฟันผุ ในบริเวณซอกฟันกรามซี่ข้างเคียงที่อยู่ติดกัน ที่ทำความสะอาดได้ยาก มีโอกาสที่เศษอาหารจะติดค้างสะสมจนเกิดฟันผุได้
  • ป้องกันการอักเสบของเหงือก จากการทำความสะอาดไม่ทั่วถึง มีเศษอาหารสะสม เป็นเเหล่งสะสมแบคทีเรีย อาการปวดบวม จนถึงเป็นหนอง ถ้าไม่รีบรักษาการอักเสบยังลุกลามไปได้ยังส่วนต่างๆของร่างกายได้อีกด้วย
  • ป้องกันการซ้อนเกกันของฟัน การละลายตัวของกระดูก จากแรงดันจากฟันคุดพยายามดันขึ้นมา มีผลให้ฟันข้างเคียงมีการเคลื่อนที่ผิดตำแหน่ง ไปจนถึงกระดูกรอบรากฟันหรือรากฟันข้างเคียงถูกทำลาย
  • ป้องกันการเกิดถุงน้ำหรือเนื้องอก จากการขยายตัวของเนื้อเยื่อรอบฟันคุดจนเป็นถุงน้ำ ผลร้ายที่ตามมาคือถุงน้ำจะทำลายฟันซี่ข้างเคียงและกระดูกบริเวณรอบ ๆ
  • ใช้ร่วมในการเตรียมการจัดฟัน การถอนฟันกรามซี่ที่สามออก ช่วยให้การเคลื่อนฟันซี่อื่นๆ ง่ายขึ้น

ขั้นตอนการผ่าฟันคุด

  1. ทันตแพทย์ตรวจในช่องปากและดูลักษณะการขึ้นของฟันคุดเพื่อพิจารณาว่าจะต้องถอนหรือผ่า
  2. ทันตแพทย์ใช้ภาพถ่าย X-ray ประกอบ เพื่อตรวจสภาพฟัน รากฟันและกระดูกรองรับฟัน
  3. ทันตแพทย์สอบถามประวัติด้านสุขภาพของคนไข้ ที่อาจจะส่งผลหลังการผ่าตัดหรือถอนฟัน เช่น การหยุดไหลของเลือด อาการแพ้ยา หากคนไข้มีโรคประจำตัวควรแจ้งทันตแพทย์ให้ทราบก่อนเข้ารับการผ่าฟันคุด
  4. ทันตแพทย์ฉีดยาชาบริเวณที่จะทำการผ่าตัด
  5. ช่วงผ่าตัดเปิดเหงือก เพื่อถอนฟันคุดออกมา
  6. ทันตแพทย์ทำการเย็บปิดปากแผล และให้คำแนะนำเกี่ยวกับการดูแลรักษาหลังการถอนฟัน

ข้อปฎิบัติหลังรับการผ่าตัดฟันคุด

  • กัดผ้าก๊อซแน่นๆประมาณ 1 ชั่วโมง เพื่อห้ามเลือด ถ้ายังมีเลือดซึมจากแผลผ่าตัด
    ให้เปลี่ยนผ้าก๊อซ ที่สะอาดกัดใหม่ จนกว่าเลือดจะหยุดไหล
  • แนะนำให้ประคบเย็นบริเวณแก้มไว้ประมาณ 30 นาทีหลังการผ่าตัด
  • ห้ามบ้วนเลือดและน้ำลาย 12 ชั่วโมงหลังการถอนฟัน เพราะอาจทำให้เลือดไหลไม่หยุดได้
  • ห้ามใช้นิ้วกดแผล ห้ามดูดแผลเล่น
  • สามารถบ้วนปากได้ด้วยน้ำเกลือ ( เกลือ 1 ช้อนชา + น้ำอุ่น 1 แก้ว) 12 ชั่วโมงหลังการถอนฟัน
  • แปรงฟันได้ตามปกติ เพิ่มความระมัดระวังบริเวณแผล
  • ควรรับประทานอาหารอ่อนๆ เย็นๆ และรสไม่จัดในช่วง 3 วันแรก
  • รับประทานยา (ยาแก้แพ้, ยาแก้อักเสบ, ยาแก้ปวด)ให้ครบตามที่คุณหมอสั่ง ถ้ามีอาการปวดหลังรักษา
    ได้ด้วยการรับประทานยาแก้ปวด
  • หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ และดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

คำถามที่พบบ่อย

ฟันคุดสร้างปัญหาอะไร

  • มีการอักเสบ ปวด บวม เนื่องจากขณะฟันยังขึ้นไม่เต็มซี่ มักจะมีเศษอาหารกักอยู่ใต้เหงือก ทำความสะอาดยาก
    และฟันส่วนที่มีเศษอาหารติดเป็นประจำรวม ทั้งฟันซี่ที่ถูกเบียด มักจะผุ ถ้าปล่อยไว้นานจนฟันผุลุกลาม อาจสูญเสียฟันข้างเคียงกับฟันคุดนั้นได้
  • บางกรณีฟันคุดเบียดชนรากฟัน จนกระดูกหุ้มรากฟัน บริเวณที่ถูกเบียดละลายตัวไปมาก ทำให้พบปัญหาว่า
    หลังจากที่ผ่าฟันคุดไปแล้ว มีเหงือกร่นบริเวณที่ถูกฟันคุดเบียด ทำให้เสียวฟัน หรือฟันโยกได้ แต่พบไม่บ่อยนัก
  • บางกรณีหน่อฟันคุด อาจพัฒนาไปเป็นถุงน้ำเกิดการอักเสบ ทำให้เกิดความยุ่งยากในการรักษามากขึ้น

ปัญหาที่อาจพบในการผ่า/ถอนฟันคุด

  • อาการปวด บวม ภายหลังการผ่าฟันคุด ซึ่งพบได้บ้างภายหลังการผ่าตัดใดๆในช่องปาก
  • บางครั้งรากฟันซี่ #8 ข้างบน อยู่ใกล้โพรงไซนัส ซึ่งอาจเกิดรูทะลุผนังไซนัสได้ แต่หลังจากทันตแพทย์เย็บปิดแผลผ่าฟันคุด รูทะลุดังกล่าวก็สามารถจะปิดเองได้
  • บางครั้งพบว่ารากฟันซี่ #8 ข้างล่าง อยู่ใกล้คลองเส้นประสาทฟันล่าง ซึ่งอาจเกิดอาการชาริมฝีปากล่างภายหลังการผ่าฟันคุด แต่ปัญหานี้ไม่เกิดขึ้นบ่อยนัก และอาการชาจะค่อยๆหายไปในที่สุด

ภายหลังการรักษา กี่วันถึงจะหายสนิท

  • หลังผ่าฟันคุดในช่วง 5 วันแรก คนไข้บางรายอาจจะยังมีการอักเสบ บวมอยู่บ้าง จึงควรกินยาแก้อักเสบให้ครบตามที่ทันตแพทย์แนะนำ แปรงฟันตามปกติ แต่หลีกเลี่ยงการกระทบกระเทือนแผลผ่าตัด และให้บ้วนปากเบาๆ เพื่อให้คงเหลือลิ่มเลือดที่แข็งตัวปิดแผลถอนฟันไว้ โดยทั่วไปเมื่อครบกำหนดตัดไหมที่ 7 วัน แผลจะหายเป็นปกติ แต่ตำแหน่งที่ถอนฟันออกไปจะเป็นหลุมลึก ทำให้มีเศษอาหารตกค้างได้มาก หลังจากตัดไหมแล้ว ในช่วงนี้ควรจะบ้วนปากแรงๆเพื่อให้เศษอาหารหลุดออก หลุมของแผลผ่าฟันคุดนั้นโดยปกติใช้เวลาประมาณ 1 เดือน จะค่อยๆตื้นขึ้นเรื่อยๆจนเป็นปกติ
  • ผ่า/ถอนฟันคุด ไม่ใช่เรื่องน่ากลัว อย่างไรก็ตาม การผ่าฟันคุดเป็นการรักษาทางทันตกรรมที่ไม่มีความยุ่งยากซับซ้อน คนไข้บางคน อาจเคยฟังประสบการณ์ของคนไข้กรณีผ่าฟันคุดที่มีปัญหา จึงวาดภาพการผ่าฟันคุดว่าน่ากลัว ทั้งๆที่ความจริงไม่ยาก และไม่น่ากลัวอย่างที่กังวล การตรวจและวางแผนการรักษาที่รอบคอบ โดยทันตแพทย์ที่มีความชำนาญก็จะไม่เกิดปัญหาแทรกซ้อนใดๆ